Εθνική Παλλιγγενεσία  και μάχη στους Βαριάδες Ιωαννίνων 7-12-1820

Κατά τα μέσα του 1820 η Τουρκική κυβέρνηση κήρυξε τον Αλή πασά των Ιωαννίνων φιρμανλή (αποστάτη).Με το διάταγμα αυτό προβλεπόταν η επιστροφή των διωχθέντων-  εξορισθέντων από τον Αλή στις περιουσίες των. Η κατ΄ αρχάς προσέγγιση των Σουλιωτών από του Σουλτανικούς  για επανεγκατάσταση στο Σούλι δεν ευώδωσε  με αποτέλεσμα αντιπροσωπεία Σουλιωτών  με επικεφαλής τον Μάρκο Μπότσαρη και το Λάμπρο Βέϊκο την 4-12-1820 να συμμαχήσει με τον Αλή πασά εναντίον του Σουλτάνου με κυριώτερους όρους την παραχώρηση του Σουλίου, την ανταλλαγή σημαντικών ομήρων καθώς και την αξιόλογη χρηματική χορηγία εκ μέρους του Αλή. Ως όμηροι, κατά τον Β. Κραψίτη, παραδόθηκαν: η Χρυσούλα, σύζυγος Μάρκου Μπότσαρη με τα παιδιά του, ο αδελφός του Μάρκου Κώστας, η αδελφή του Δράκου, ο Κώστας Τζαβέλλας, ο Γεώργιος Ζέρβας, ο Ναστούλης Δαγκλής και ο Κίτσο Κολιός με τον Κώστα Διαμάντη.΄Ελαβαν δε ως όμηρο τον 24χρονο Χουσεΐν πασά του Μουχτάρ, έγγονο  του Αλή.

    Ακολούθως την 6-12-1820 οι Σουλιώτες εγκατέλειψαν το τουρκικό στρατόπεδο και με τέχνασμα κατέλαβαν τον οχυρόν πύργον των Βαριάδων  αναφέρει ο καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών Εμμανουήλ Πρωτοψάλτης,τον οποίον κατέστησαν πρόχειρον των ενεργειών τους κέντρον.

   Ο Carolos Bartholdy αναφέρει ότι την 6 -12-1820, ένδοξον και αξιομνημόνευτον ημέρα δια το Ελληνικό έθνος, ως παρατηρεί ο Κουτσονίκας, εγκατέλειψαν οι Σουλιώτες,300 τον αριθμόν, το τουρκικόν στρατόπεδον, όπως ανακτήσωσι την πατρίδα των, και  δώσωσι το σύνθημα εις ανάστασιν της όλης Ελλάδος. Και συνεχίζει ότι η Ελληνική επανάσταση δεν εξερράγη την άνοιξη του 1821,οπως μέχρι τώρα επιστεύετο, αλλά τον Δεκέμβριο του 1820.Το αξιόλογο τούτο γεγονός ο FINLAY προσπαθεί να το επισκιάσει, ισχυριζόμενος ότι οι Σουλιώτες,  ανακτώντες την πατρίδα των ουδέν περί Ελληνικής εθνεγερσίας εγνώριζον. Πλανάται όμως. Ο Βότσαρης και οι αρχηγοί των Σουλιωτών γνώριζαν το μυστικό της Εταιρείας. 

    Ο Σουλιώτης Λάμπρος Κουτσονίκας αναφέρει ότι η πράξις αυτή είναι μία των πρώτων επαναστατικών πράξεων των Ελλήνων, η οποία πρέπει να υπάρξη μία των επισήμων εις τα χρονικά της Ελληνικής ιστορίας δια το την τολμηράν των Ελλήνων απόφασιν  και την επιτυχίαν αυτής, συμβάσης την 07-12-1820.

    Ακολούθως την 12-12-1820 οι Σουλιώτες ξαναγύρισαν, ύστερα από 17 ακριβώς χρόνια στην πατρίδα τους και η ημερομηνία αυτή αποτελεί μια ιστορική πραγματικότητα, η οποία λογίζεται ως επίσημη ανακήρυξη της Ελληνικής Παλιγγενεσίας,σημειώνει ο εκ Παραμυθιάς ιστορικός και λόγιος Βασίλης Κραψίτης.

   Ο Αραβαντινός Σπύρος σημειώνει ότι  ορθώς παρατηρεί ο Κουτσονίκας, τη γνώμη του οποίου ασπάζεται και ο Bartholdy, ότι η ημερομηνία αυτή της επανάκτησης του Σουλίου (12-12-1820)  πρέπει να λογιστεί ως επίσημος της Παλιγγενεσίας ανακήρυξη. Την ίδια άποψη έχει εκφράσει στο Νέο Κουβαρά και ο Φιλόλογος ιστορικός ΄Αγγελος Παπακώστας.

   Ακόμη με υπόμνημα που   κατατέθηκε στην Γ΄ Εθνική συνέλευση της Επιδαύρου το 1826  αναφέρεται ότι: Το Σούλι άρχισε τον ιερό αγώνα τέσσερες μήνες προ των άλλων μερών της Ελλάδος, αποστήσαν το έτος 1820 κατά τον Δεκέμβριο μήνα.

   Επίσης ο Κ.Παπαρρηγόπουλος αναφέρει: "Ούτως η συμμαχία, και τη 6η Δεκεμβρίου 1820 εγκατέλιπον  οι Σουλιώται, το οσμανικόν στρατόπεδον, ουχί βεβαίως ίνα σώσωσι τον Αλή ,αλλ΄ ίνα δώσωσι το σύνθημα της μεγάλης σύμπαντος του  Έθνους Επαναστάσεως, ήτις προ ετών παρεσκευάζετο δια των ενεργειών της Φιλικής Εταιρείας μεθ΄ ης εγκαίρως είχον συνεννοηθεί  ό τε Βότσαρης και άλλοι των Σουλιωτών αρχηγοί."

Ο  Δ.Τ. Νότη  Μπότσαρης στον πανηγυρικό που εκφώνησε την 31-5-1970 στο Σούλι ανέφερε για την 12-12-1820:"Λογικώς  αυτήν την ημέρα αρχίζει η Ελληνική Εαπανάστασις".

   Τέλος ο Ι.Λαμπρίδης αναφέρει: "Το σύνθημα όμως της γενικής του έθνους εξεγέρσεως δίδοται τη 18 Δεκεμβρίου  του 1820 υπό 800 περίπου Σουλιωτών εν τη ακροπόλει της Κιάφας!"

   Ακόμη να θυμίσουμε ότι από του Βαριάδες κατάγονταν η μητέρα του Μάρκου Μπότσαρη ονόματι Χρυσούλα Παπαζώτου Γιώτη.-